Pamtimo 19. maj

tan2021-9-131433235940-830x0-min

Sjećanje na deportaciju Roma iz NDH u Jasenovac

Tokom Drugog svjetskog rata, zajedno sa Jevrejima i Srbima, Romi su najviše stradali u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj (NDH)

Danas, 19. maja, obilježava se sjećanje na deportaciju svih Roma iz fašističke Nezavisne Države Hrvatske u koncentracioni logor Jasenovac.

Tokom Drugog svjetskog rata, zajedno sa Jevrejima i Srbima, Romi su najviše stradali u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj (NDH). U prvih nekoliko dana nakon uspostavljanja NDH – 10. aprila 1941. – ustaški režim je uveo niz zakona koji su doveli do uništenja pojedinih etničkih, rasnih i vjerskih grupa, kao i onih sa različitim ideologijama.

Ustaške vlasti su 19. maja 1942. godine pokrenule masovne deportacije Roma, uključujući Rome muslimane iz Bosne i Hercegovine u Jasenovac, gdje su stražari vršili masovna pogubljenja.

Nakon što su vlasti uspostavile red, masovna hapšenja i deportacije Roma u koncentracioni logor Jasenovac vršena su od 20. maja do kraja jula 1942. Po dolasku u logor oduzete su im lične vrijednosti a spisak logoraša vođen je samo u prvim danima. Dodatne evidencije i dokumenti ustaškog porijekla o deportaciji Roma u koncentracioni logor ne sadrže imena već samo broj lica ili vagona koji su korišćeni za prevoz. Procjenjuje se da je u Jasenovcu ubijeno između 16.000 i 40.000 Roma iz Bosne i Hrvatske.

Koncentracioni logor, jedan od najvećih u Evropi, osnovao je i njime upravljao vladajući ustaški režim, jedini nacistički kolaboracionistički režim u Evropi koji je vodio sopstvene logore za istrebljenje Jevreja, Roma i drugih etničkih grupa.

 

Preživjeli iz Holokausta i Jasenovca – Nadir Dedić

Nadir Dedić je preživjeli iz koncentracionog logora Jasenovac i partizan. Imao je samo 11 godina kada je deportovan i pet mjeseci primoravan na teške poslove. Izgubio je 81 člana porodice u balkanskom holokaustu. Porodični prijatelj je uspio da predstavi Nadira kao sina i izbavio ga iz logora. Sa 13 godina otišao je u partizane.

Nadir Ded

Nadir je učestvovao na sastanku mladih ,,Vidi i ne zaboravi”, 2019. godine u Krakovu i Memorijalu u Aušvic, gdje je održao i govor.

„Srećan sam što mogu da razgovaram sa toliko ljudi na ovaj dan i na ovom istorijskom mestu. Upravo zato što živimo u vremenu kada ponovo raste rasizam prema našoj manjini, važno je da se sjećamo ubistva našeg naroda”, rekao je Dedić.

Pričao je o svojoj mladosti, svojoj kasnijoj borbi u životu da se prizna genocid nad Romima, patnjama i ubistvima njegove porodice i prijatelja kao i mržnji prema Romima koju je sretao tokom cijelog života.

„Život i perspektive koje sam sebi mukotrpno stvarao uništeni su jugoslovenskim ratovima. Ostao sam beskućnik i morao sam da naučim da živim u veoma tužnim uslovima. Moja žena je umrla od posljedica naših nehumanih uslova života. Na dodjelu stana čekam godinama. Nažalost, nisam sam sa ovom sudbinom – preživeli iz holokausta iz Ukrajine ili Belorusije, na primjer, takođe danas žive u velikom siromaštvu“, poručio je Dedić.

Comments are closed.