E Roma ane avđivesutni Crna Gora trajin majbut katar e pandž šelberša. Linde kotor ane marimatar thaj mudardilje pe vestipaće.

Golese vi ano kriso e knjazesko Danilo sikavolpe: E manuša grastenca silen tromanipe thaj nijekh te na zadiljen, te đan pe dromesa jase majlaćhe kote kaj o drom ljen inđarol.

Angluno avipe e Romengo ke Crna Gorako trujalipe sasa ko 14-to šelberša, kana ko vakti Mletačko republikako avenasa ko crnagorako dorjav katar i južno Italia thaj i Grecia sar robo jase roktara. Lengo signifikano avipe sasa kana avile e Turkora.

O Serđan Baftijari, magistro, vaćarol kaj katar kava vakti si disave informacija sar sa o položaj e romengo. Kova so djana si kaj cerenasa sar kovačora bući. Jek but interesantno inforamcija si kaj e roma ni tromanasa ke ženinpe e crnogorcenca – ,, Ka mothav jek sitacija samo savi e profesorica Ćalasan katar o Fakulteti e politiako ki Crna Gora škurisrda ane jekh articlo. sar voj mothol, jek manuš kana mangla te ženilpe jekhe đuvljiđejasa trubuja te rodol škurime dokaz katar e manuša save sesa o zakoni ane kova thand kaj vov naj Rom, se aver familjije vaćarenasa kaj si vov Rom thaj kaj ćerol bući sar kovači”, phenda vov.

Vi kaj e gadže ni mangenasa e Romen, but familije phenen kaj e Roma ani Crna Gora đelje te marenpe Crna Goraće but droma te avola piro tromanipe. Katar o maripe ko 13-to juli đi ko maripe upral o Pljevlja.

Ni đanolpe thaj ninaj informacie kaj e Roma sesa xoxavutne. Von marenpe sarsave đivesese ande lengo trajipe. Ane redora ke partizanora sasa ljen posebno than golese kaj marenape barabar ljenca. Isi but familie save đelje te mardon e manušenđe mukljaripaske. Sar katar o Berane thaj o Bar agja vi o Rožaje thaj aver thana.

O Dragan Mito Đurović, katar o SUBNOR phenol kaj ni mangle te xoxaven vi e dešujekh ćhavore katar o than Mokranci telal o Kozaro, save phende kaj ni mangen te hosen e punralje germancorenđe. Vov gođisajlo so ćerda vi i romnji katar familija Ahmetiović – ,, Kana ljipara o Danilovgrad trubu te na bistara kaj jekh Romnji katar i familia Ahmetović, kana nakhli I Italijaći kolona voj ikalda katar piri torba i bomba thaj ćhudla la lende”.

Andi Crna Gora a đive šaj te arakhenpe e spomenikora e Romenđe save mardilje Crna Goraće thaj pala lako tromanipe. Jekh o lendar si o spomeniko pala o Uka thaj o Salko. Ol duj kandune, o Uka thaj o Salko Sejdović sar marutne brigadako isi mudarde katar e četnikora ano drom maškar o Danilovgrad thaj o Čevo. Okote si akana lengo spomeniko.

O Dragan Mitov Đurović Ljiparda vi o spomeniko palo Mahmut Salković ano Nikšić, savo aćhilo bango ko maripe. Vov ano phandipe ki Italia ćerda e kata thaj pomožisarda te ikaldon 29 phandle manuša.

Vov pese ćerda vi o spomeniko savo si but interesno . ano spomeniko sikavda: “hej phiravneja, kana akatar nakhe, ke Mahmutesko spomeniko ave, aćhado, thaj beš paša o bimerimasko ćher”. O ramosajvipe Mahmut Salkanović, maripasko invalidi, thaj ašunen akana, Crnogorco”, vaćarol o Đurović.

Naštil bistardolpe so vaćarda o Jovo Bećir, savo vaćarolasa katar o Rom, Beki Ađović.

Kana sa i Podgorica phandi kotar e dušmaja ko Dujto themesko maripe, o Bekija ikalda e čekićesa thaj torbicasa katar o phandipe e anglune komuniste ani Crna Gora ke kova vakti, o Blažo Jovanović. Kova mothol amenđe kaj ikalda thaj pomožisarda e Blažo Jovanoviće te ikljol katar o phandlo than.

Sa si kala e informacie save but manuša Crnogorcora ni đanen thaj ninaj len šajipe te ašunen lendar. Golese a manuša kaj vaćarde amenca phenen kaj o bidžanglipe e Romane istorijako si but maškar amaro amalipe.

O Miloš Vukanović, o istoričaro, phenda kaj ande crnagorako amalipe ninaj idea jase haljovipe kotar I kontribucia savi si dendi katar o romano komuniteto akale amalipaske. Vi kaj e Rom trajin pandž šelberša akate ninaj o džanglipe katar lenđi kontribucia, lengo mudardipe.

“Thaj o viktimipe jekhe narodoso trubul te arakholpe ane lila ki sikavni. Te ućara ani gođi kova so nakhlo, golese kaj god te đa, bi o nakhavipe ninaj amen o avutnipe”, vaćarda o Dragan Mitov Đurović.

“Mungro mišljenje si kaj trubulpe majbut te ćholpe fokus katar e akademija hem  e đanglje manuša ko identiteti e romsnego thaj ane škole trubul so maj špejt te sikaven katar e historija, kultura thaj identiteti e romengo. agja šaji te nakhava e engima savi si prisutno ke gađe prekal e roma thaj e etnikani distanca te ciknara”, vaćarda o Magistro Baftijari golese kaj vov gindisirir kaj ninaj but publikacie thaj rodljaripe save ljenpe Romane istorijasa ani Crna Gora. Golese, phenol kaj o akademsko komuniteto trubul te ćerol bući pe kaja tema.

Majbut dikhen ano linko: https://youtu.be/wWLkbAWViXQ?si=e9TH-2julX0qZbNN