,,U Nacionalnoj strategiji na strani 36 Romi su navedeni kao prioriteti u sklopu „Drugih kategorija lica koja su u povećanom riziku od infekcije usled socio ekonomskih faktora“. Samim tim vakcinacija će im biti omogućena prije opšte populacije jer postoje jasni dokazi da sociekonomski činioci predstavljaju otežavajuće okolnosti koje mogu uticati na povećanu vjerovatnoću inficiranja sa SARS-CoV-2 virusom ali i na težinu iskhoda infekcije“, javljaju iz Instituta za javno zdravlje.
,,Ministarstvo zdravlja je kroz izradu Akcionog plana za sprovođenje Strategije za socijalnu inkluziju Roma i Egipćana u Crnoj Gori 2021-2025 pokrenulo inicijativu za povećanje broja romskih medijatora koji su se pokazali kao krucijalni u impelentaciji svih javnozdravstvenih inicijativa u opštinama i domovima zdravlja u kojima su angažovani“, izjavili su za RomaNet predstavnici Instituta za javno zdravlje (IJZ).
Kako je navedeno iz PRESS službe Instituta za javno zdravlje, s obzirom na činjenicu da su Romi koji žive u objektima za kolektivni smještaj ili u privremenim naseljima, u Strategiji za socijalnu inkluziju Roma i Egipćana u Crnoj Gori 2021-2025, prepoznati kao prioriteti kako zbog načina života i niskog socioekonomskog statusa koji vodi ka povećanoj ranjivosti, tako i zbog kulturoloških odlika i sopstvenog jezika, iz ove ustanove smatraju ,,da je značaj romskih medijatora za poboljšanje dostupnosti i pristupačnosti zdravstvenih servisa neprocjenjiv“.
S obzirom na specifičnu situaciju u kojoj se nalaze Romi: izdvojenosti iz društva, niska stopa pismenosti, iz Instituta su potvrdili da su preduzete dodatne akcije po pitanju boljeg informisanja Roma u vezi sa vakcinama, kao i po pitanju lakšeg prijavljivanja za vakcinaciju.
,,Romi kao jedna od socijalno marginalizovanih i ekonomski najugorženijih kategorija lica prepoznati su u strategiji vakcinacije kao jedna od prioritetnih grupa. Naravno s obzirom na nisku informatičku pismenost kao i otežan pristup elektronskim servisima, sprovođenje imunizacija u romskim populacijama je omogućeno bez prethodnog zakazivanja na svim vakcinalnim punktovima“, izjavili su za RomaNet iz Instituta za javno zdravlje.
Takođe, u IJZ najvljuju i dodatne mjere po pitanju realizovanja imunizacije za sve građane.
,,Imajući u vidu neke ranije stečene navike kada su imunizacije u pitanju, a sve sa ciljem poboljšanja dostupnosti ove usluge i otežena mobilnosti populacije, u naseljima za kolektivni smještaj radiće se na iznalaženju mogućnosti za otvaranje vakcinalnih punktova čime će se poboljšati i zdravstvena prosvjećenost, ali i zdravstvena zaštita ove populacije“, stoji u odgovoru našoj redakciji.
Uz već poznate kriterijume o imunizacijikoji koji mogu dobro doći romskoj populaciji – da ne moraju biti osiguranici Fonda za zdravstveno osiguranje Crne Gore, a takođe i da svi rezidenti Crne Gore, bez obzira na status državljanstva, po automatizmu mogu primiti vakcinu – iz Instituta tumače da to obuhvata i apatride i one koji uopšte nemaju dokumenta.
,,Imajući u vidu sve nabrojano, administrativno pravne prepreke vezane za državljanstvo i rezidencijalni status su uklonjene tako da će se vakcinacija omogućiti svim zainteresovanim. Radi izdavanja adekvatne potvrde i adekvatnog vođenja evidencije vakcinisanih lica poželjno je na vakcinaciju doći sa nekim ličnim dokumentom jer se sve doze vakcina moraju unositi u elektronski registar imunizacija.“
Ostaje u praksi da se ,,testira“ ovaj kroterijum.
Romi prioritetni, ali ipak u okviru drugih kategorija
Prema listi prioritetnih grupa koje su definisane Nacionalnom strategijom za uvođenje, distribuciju i primjenu COVID-19 vakcina, u kojoj se navode kategorije redom od štićenika domova, preko ljekara, novinara… itd, nigdje se ne navode konkretno Romi već, kako tumače iz Instituta za javno zdravlje, oni su prioritetni samo ako su uklapaju u druge kategorije sa povećanim rizikom.
To potvrđuju iz ove ustanove navodeći da ,,u Nacionalnoj strategiji na strani 36 Romi su navedeni kao prioriteti u sklopu ’Drugih kategorija lica koja su u povećanom riziku od infekcije usled socio ekonomskih faktora“.
Iz Instituta, zbog toga kažu da će im vakcinacija ,,biti omogućena prije opšte populacije jer postoje jasni dokazi da sociekonomski činioci predstavljaju otežavajuće okolnosti koje mogu uticati na povećanu vjerovatnoću inficiranja sa SARS-CoV-2 virusom ali i na težinu iskhoda infekcije“.
IJZ: Posebna evidencija o imunizaciji Roma bi bila dikskriminatorna
Iz Instituta navode da ne posjeduju neke izdvojene ili posebne podatke o imunizaciji Roma i Egipćana i tumače da bi tako nešto prije bilo tumačeno kao diskriminacija nego li neki vid afirmativne akcije.
,,Vođenje zasebnih registara vakcinisanih osoba po bilo kojoj osnovi osim osnovnih demografskih pokazatelja (opština, uzrast, pol, zanimanje – zdravstveni radnik da ili ne …) bi predstavljala diskriminatornu praksu koju Institut nikada neće sprovoditi ni prema kojoj kategoriji stanovnika a posebno ne prema socijalno i ekonomski najugroženijima“, saopšteno je iz IJZ.
Stavovi o vakcinaciji za COVID19 iz 2018. godine?
U tekstu koji je početkom aprila objavila Mina agencija, iz Instituta za javno zdravlje su naveli podatke iz istraživanja koje su sproveli UNICEF i Uprava za statistiku Crne Gore, koji govore o procentima povjerenja romskih građana u kalendar vakcinacije i o stavovima da li vakcine mogu da izazovu ozbiljne neželjene događaje.
Međutim, u tom tekstu se, između ostalog navode podaci o informisanosti o vakcinama za COVID19.
Kako su iz IJZ naveli, ,,radi se o Istraživanju višestrukih zdravstvenih pokazatelja – Multiple indicatros cluster survey (MICS) iz 2018-e godine koje je dostupno sa web stranica UNICEF-ove kancelatrije u Crnoj Gori: https://www.unicef.org/montenegro/statisticki-pregled-mics-2018
Bez odgovora od Ministarstva zdravlja
Na pitanja vezana za temu ovog teksta i moguće probleme i izazove sa kojima se može suočiti RE populacija u procesu imunizacije u Crnoj Gori, a koja je naša redkacija poslala Ministarstvu zdravlja početkom aprila mjeseca (2. april), još nismo dobili odgovore.